Rijngemaal Arnhem

Opnieuw zoeken Ga terug naar zoekresultaten
  • Rijngemaal Arnhem
    Naam:
    Rijngemaal Arnhem
    Soort object:
    Gemaal
    Plaats:
    Arnhem
    Gemeente:
    Arnhem
    Adres:
    Kadestraat 1 gvb
    Watergang 1:
    Rijn
    Eigenaar:
    WRIJ
    Heeft u ook een leuk verhaal of wilt u reageren op dit object? Klik dan hier

    De Worthingtonpomp in het Rijngemaal heeft een grote cultuurhistorische waarde. Het is een overblijfsel van de oorlogsindustrie uit de Tweede Wereldoorlog.

    Nu een geheel nieuw Rijngemaal is gebouwd, is op 29 januari 2015 de oude pomp als kunstwerk herplaatst. Het kunstwerk is onthuld door de Arnhemse kunstenaar Marcel Smink en wethouder Gerrie Elfrink. De kunstenaar noemde het beeld bij de onthulling “De Sfinx”. Het beeld bestaat uit de originele oude pomp die in het Rijngemaal functioneerde vanaf 1945 tot de start van de renovatie/nieuwbouw van het Rijngemaal op 28 oktober 2011. Op initiatief van Geert Visser en Kees Kant die bij de startwerkzaamheden aanwezig waren, hebben gemeente Arnhem en Waterschap Rijn en IJssel er aan gewerkt om de pomp nabij het nieuwe Rijngemaal een plaats te geven als kunstwerk. De kunstenaar heeft de pomp voorzien van een vleugel die ook voorkomt in het logo van de fabrikant en verder verwijst naar de slag om Arnhem die in september 1944 zijn zwaartepunt kende nabij de oude Rijnbrug (nu John Frostbrug). Daarnaast is een afbeelding van het hoofd van de Amerikaanse minister Marshall opgenomen. Immers de pomp is destijds aangeschaft met gelden van het “Marshallplan”.

    Nog geen informatie aanwezig. Correctie of aanvulling doorgeven
  • Rijngemaal Arnhem

    Tot 1944 stond er op deze locatie (bij waar nu de John Frostbrug ligt) een stoomgemaal. Bij de Slag om Arnhem in 1944 is de gehele omgeving hier en dus ook dit gemaal gebombardeerd. In 1945 heeft gemeentewerken met hulp van de Provinciale Waterstaat een noodpomp gebouwd. Tot 1965 bleef deze noodpomp in het kleine pomphuisje in bedrijf. In dat jaar werd hier ter plekke een nieuw rioolgemaal gebouwd.

    Project renovatie Rijngemaal (Arnhem) van start - 2011:

    De renovatiewerkzaamheden van het project Renovatie Rijngemaal zijn gestart. Op dit moment wordt het gebouw gesloopt en worden tijdelijke pompen geplaatst. De laatste pomp die uit het Rijngemaal werd gehaald is de bijzondere Worthingtonpomp. Sinds 1945 heeft deze pomp Arnhem beschermd tegen hoogwater. Na de Tweede Wereldoorlog werd het rioolgemaal aan de Kadestraat geheel verwoest aangetroffen. In 1945 werd in het ‘noodgemaal' een hulppomp met een dieselmotor van Amerikaanse makelij geplaatst. Deze Worthingtonpomp moest tijdens het hoogwater in de winter van 1947-1948 direct aan de slag om te voorkomen dat de binnenstad van Arnhem onder water zou lopen. Met de sloop van het Rijngemaal komt er na 66 jaar een einde aan de inzet van deze bijzondere dieselpomp, die onlosmakelijk verbonden is met de wederopbouw van Arnhem. Het nieuwe Rijngemaal wordt najaar 2012 opgeleverd. Architect is Maas uit Lochem.

    Het einde van een bijzondere motor met pomp:

    Bij de reconstructie van het Rijngemaal aan de Ooststraat komt binnenkort een einde aan een bijzondere motor gekoppeld aan een pomp. Na de oorlog werd het rioolgemaal aan de Kadestraat nagenoeg geheel verwoest aangetroffen.  Alleen de kelders, waarin een aantal schuiven, die met de hand bediend konden worden, waren nog intact. Het gemaal maakte deel uit van de gemeentewerf op de plaats waar nu het kantoor van Volkhuisvesting is gevestigd.Een van de eerste zaken die in 1945 ter hand werd genomen was het plaatsen van een hulppomp met een dieselmotor. De pomp met dieselmotor werd in een klein plaatijzerenloodsje naast de verwoeste bovenbouw geplaatst. De pomp met motor zijn van Amerikaanse makelij. De Worthingtonpomp met de GM Dieselpowermotor werd geleverd door Werkspoor N.V., die de alleenvertegenwoordiger was van deze pompen. Het geheel weegt 8,5 ton. De pomp heeft een capaciteit van 50 m3 per minuut.

    Bij normale rivierwaterstanden stroomde het rioolwater van Arnhem vroeger onder vrij verhang in de Rijn. Tijdens het hoogwater in de winter van 1947-1948 werd de Worthingtonpomp met de GM Dieselpowermotor voor het eerst gebruikt om het rioolwater te verpompen. Bij een rivierstand boven 11 m. N.A.P. werden een zestal rioolmonden door middel van dubbele schuiven van de Rijn afgesloten en werd het rioolwater via  bemaling op de rivier uitgeslagen. Vanwege de toenmalige algehele schaarste heeft het Gemeentewerken nog moeite gekost om voldoende dieselolie te bemachtigen. De tijdelijke voorziening bij het oude gemaal werd in de wandeling ‘het noodgemaal' genoemd. Vanwege de aandacht voor de wederopbouw van de stad heeft het tot 1965 geduurd voordat aan deze kwetsbare situatie een einde kwam. Met de komst van de zuiveringsinstallatie werd er een geheel nieuw gemaal gebouwd aan de oostzijde van de brug. In dit "Rijngemaal' kreeg de dieselmotor en pomp een plek om als noodvoorziening te dienen bij uitval van de electriciteit. Het Rijngemaal is inmiddels overgenomen door het waterschap Rijn en IJssel. De pomp met de dieselmotor is eigendom gebleven van de gemeente. Na 66 jaar dienst te hebben gedaan is er een einde gekomen aan de inzet van deze bijzondere installatie, die onlosmakkelijk te maken heeft met de wederopbouw van Arnhem.

    Geert Visser, 27 september 2011

    Correctie of aanvulling doorgeven
  • Rijngemaal Arnhem

    Reacties

    1. Geplaatst door Kees Kant op 09-11-2015 om 10:10

      Kunstwerk oude pomp Rijngemaal.Oude pomp is als kunstwerk herplaatst op donderdag 29 januari 2015.Onthuld door de Arnhemse kunstenaar Marcel Smink en wethouder Gerrie Elfrink.De kunstenaar noemde het beeld bij de onthulling “De Sfinx”.Het beeld bestaat uit de originele oude pomp die in het Rijngemaal functioneerde vanaf 1945 tot de start van de renovatie/nieuwbouw van het Rijngemaal op 28 oktober 2011.Op initiatief van Geert Visser en Kees Kant bij de startwerkzaamheden aanwezig, hebben gemeente Arnhem en Waterschap Rijn en Ijssel er aan gewerkt om de pomp nabij het nieuwe Rijngemaal een plaats te geven als kunstwerk.De kunstenaar heeft de pomp voorzien van een vleugel die ook voorkomst in het logo van de fabrikant en verder verwijst naar de slag om Arnhem die in september 1944 zijn zwaartepunt kende nabij de oude Rijnbrug (nu John Frostbrug). Daarnaast is een afbeelding van het hoofd van de Amerikaanse minister Marschal opgenomen. Immers de pomp is destijds aangeschaft met gelden van de “Marschal hulp”Zie voor de onthulling de video van Omroep Gelderland:https://youtu.be/qbziHH1-6MQDaarnaast ook nog een aantal foto’s gemaakt bij de onthulling van het beeld.Stuur mij een e-mail en ik stuur u die foto’s opArnhem, 9 november 2015 Kees Kant

    2. Geplaatst door kees Kant op 13-08-2014 om 19:37

      De foto van het uitlichten van de bijzondere pomp werd gemaakt op 28 oktober 2011. Mevrouw Betty Mosterd - Directeur Stadsontwikkeling en Stadsbeheer - als vertegenwoordiger van de gemeente Arnhem en de heer Peter Schrijver - Heemraad WRenIJ hebben bij die gelegenheid aangegeven zich gezamenlijk te zullen inspannen deze pomp te conserveren en een plaats te geven in de nabijheid van het nieuwe Rijngemaal. Deze inzet van de gemeente Arnhem is later bij de opening van het Rijngemaal bevestigd door de wethouder van Arnhem - Margreet van Gastel. Inmiddels is het augustus 2014 en van de herplaatste pomp is nog steeds geen sprake. Sommige zaken vragen nu eenmaal tijd. Maar drie jaar is toch wel voldoende tijd om deze toezegging waar te maken.Kees Kant Inwoner van Arnhem

    3. Geplaatst door Stichting Industrieel Erfgoed Deventer op 26-07-2013 om 12:56

      Wij als stichting hebben ook een gelijkwaardige pomp ( afkomstig uit het Ankersmit Gemaal gekregen van het waterschap Groot Salland) en die gaan wij helemaal opknappen, en dan krijgt deze een plaats voor het gemaal. Misschien kunnen wij iets voor elkander betekenen inzake deze operatie, - opknappen etc. A. Obdeijn lid onze stichting. Uw verzoek wordt doorgespeeld naar de Unit Waterbeheer van WRIJ

    4. Geplaatst door Ebe de Jong op 10-07-2013 om 21:44

      Ik zou graag willen weten wat het niveau verschil is in de beek boven en onder de molen. Als er een bouwtekening/ bestek is van de vernieuwde stuw zou ik graag een kopie willen ontvangen. Ik wil namelijk een model bouwen, maar mis een aantal maten. Met vriendelijke groet, Ebe de Jong Uw verzoek is doorgespeeld naar de Unit Waterbeheer van WRIJ

    Reactie plaatsen