Spitholterbrug Berkel Almen

Opnieuw zoeken Ga terug naar zoekresultaten
  • Spitholterbrug Berkel Almen
    Naam:
    Spitholterbrug Berkel Almen
    Soort object:
    Brug
    Plaats:
    Almen
    Gemeente:
    Lochem
    Watergang 1:
    Berkel
    Eigenaar:
    Lochem
    Bouwperiode:
    1700 - 1800
    Heeft u ook een leuk verhaal of wilt u reageren op dit object? Klik dan hier

    De huidige Spitholterbrug (ook Spitholderbrug) is weliswaar niet oud, maar ligt op een voor de historie van Waterschap Rijn en IJssel zeer interessante plek.

    De Spitholterbrug was in 1703 inzet van een "oorlog"  tussen Zutphen en Deventer. Lees alles over deze oorlog op de pagina 'geschiedenis'.

    Correctie of aanvulling doorgeven
  • Spitholterbrug Berkel Almen

    De brug vormde vroeger een belangrijke verbinding in de weg tussen Zutphen en Deventer en was door zijn ligging vaak een twistappel tussen beide steden. Zutphen wilde Deventer in de haren zitten door de brug af te breken, maar belangrijker was, dat na de dood van Koning-stadhouder Willem III bepaalde bevolkingsgroepen heel even dachten de macht in handen te kunnen nemen. Twee jaar lang gloorde een democratisch reveil, maar het zou tot het eind van die eeuw duren voordat deze beweging echt in gang werd gezet.

    Koning-stadhouder Willem III was in 1702 in Engeland kinderloos overleden. Daarmee werd het Tweede stadhouderloos tijdperk een feit. De bevolking van Zutphen en omgeving kon eindelijk ongebreideld uiting geven aan de grote hekel aan Willems vriend en gunsteling Arnoud Joost van Keppel, graaf van Albemarle, heer van het landgoed De Voorst. Van Albemarle onttrok voor de bevloeiing van zijn landgoed en voor zijn pronkerige waterwerken enorme hoeveelheden water aan de Berkel. Hier hadden de molenaars en de schippers last van: er zat her en der te weinig water in de Berkel, maar op andere plaatsen liet Van Albemarle wat er teveel was weer afstromen, en hier ondervonden vooral de boeren overlast van. De afkeer van Van Albemarle was dermate groot dat de bevolking riep om opheffing van de heerlijkheid De Voorst.

    Zutphen moest wel wat doen en beriep zich toen op een door hertog Karel van Gelre in 1522 verleend recht om alle Berkelbruggen, waar de stad last van had, en die benedenstrooms Lochem lagen, af te mogen breken. Niet dat de magistraat stond te popelen om dit ook te doen, maar de druk van de bevolking was zo groot dat er wel actie moest worden ondernomen, of de magistraat nu wilde of niet.

    Op 20 april 1703 trok men op naar de Spitholterbrug "met slaande trom en vliegende vaandels". Zowel de Spitholter- als de Boevinkbrug gingen onder de slopershamer.

    Deventer eiste onmiddellijk herstel van de bruggen.

    Van Albemarle moest zich er uiteindelijk bij neerleggen dat landgoed De Voorst de bevoorrechte status van heerlijkheid verloor.

    In Zutphen werd de oude orde weer snel hersteld. De democratische opwelling behoorde tot het verleden.

    Bron: Twee woelige jaren in Zutphen. De Plooierijen van 1703 tot 1705. Dr. A.H. Wertheim- Gijse Weenink, Zutphen 1977

    Voor de oprichting van het Waterschap van de Berkel in 1882 behoorde de brug tot de zogenaamde Rijks- en Provinciale Berkelwerken.

    In 1918 werd de wip van de brug verwijderd.

    Op 10 mei 1940 werd de brug door de Nederlandse weermacht  opgeblazen. Diezelfde maand nog kwam er een schrijven van de gemeente Gorssel de brug zo spoedig mogelijk te herstellen, maar dat zou nog even duren. Na de Tweede Wereldoorlog bleef de toestand waarin de brug verkeerde jarenlang uiterst zorgwekkend. In 1966 werd de krakkemikkige brug gesloopt en vervangen door een baileybrug. Pas in 1976 werd er een echte nieuwe brug gelegd.

    Correctie of aanvulling doorgeven
  • Foto's

    • Spitholterbrug Berkel Almen
    • Foto Henriëtte Marsman-Slot, Waterschap Rijn en IJssel 2008. De Berkel bij de Spitholterbrug
    • Foto Henriëtte Marsman-Slot, Waterschap Rijn en IJssel 2008. Bord bij de Spitholterbrug

    Uit het archief

    • Archieven Waterschap Rijn en IJssel, ansichtencollectie
    • Archieven Waterschap Rijn en IJssel, ansichtencollectie
    • Archieven Waterschap Rijn en IJssel, archief Waterschap van de Berkel 1882 - 1936, inv. nr. 433 - 33. Eerste Berkelverbetering, detail kaart 8
    • Archieven Waterschap Rijn en IJssel, ansichtencollectie
    • Archieven Waterschap Rijn en IJssel, archief Rijks- en Provinciale Berkelwerken inv. nr. 1. Bestek Spitholterbrug blad 1, 1814
    • Archieven Waterschap Rijn en IJssel, archief Rijks- en Provinciale Berkelwerken, inv. nr. 1. Bestek Spitholterbrug blad 2, 1814
    • Archieven Waterschap Rijn- en IJssel, archief Rijks- en Provinciale Berkelwerken, inv. nr. 1. Bestek Spitholterbrug blad 3, 1814
    • Archieven Waterschap Rijn en IJssel, archief Rijks- en Provinciale Berkelwerken, inv. nr. 1. Bestek Spitholterbrug blad 4, 1814
    • Archieven Waterschap Rijn en IJssel, archief Rijks- en Provinciale Berkelwerken inv. nr. 1. Bestek Spitholterbrug blad 5, 1814
    • Archieven Waterschap Rijn en IJssel, archief Rijks- en Provinciale Berkelwerken inv. nr. 1. Bestek Spitholterbrug blad 6, 1814
    • Archieven Waterschap Rijn en IJssel, fotocollectie Waterschap van de Berkel. Spitholterbrug 1960
  • Spitholterbrug Berkel Almen

    Reacties

    1. Er zijn nog geen reacties.
    Reactie plaatsen